Infolinia Grupy PFR: 800 800 120
Prawo

Prawo konkurencji w Polsce


Postępująca liberalizacja polskiej gospodarki oraz obecność Polski w Unii Europejskiej przyczyniły się do wzrostu znaczenia prawa ochrony konkurencji w Polsce. Podstawowym celem tej gałęzi prawa jest ochrona przedsiębiorców przed zachowaniami innych przedsiębiorców, którzy, zakłócając rozwój wolnej konkurencji ograniczają możliwość swobodnego realizowania interesów gospodarczych na wolnym rynku. W związku z tym, wzrasta potrzeba rozumienia tego wciąż zmieniającego się i kompleksowego zagadnienia.


1. Podstawowe przepisy prawa Konkurencji.

1.1 Polskie przepisy dotyczące praktyk ograniczających konkurencję.

1.2 Kontrola koncentracji w Polsce.

1.3 Pomoc publiczna w Polsce.

2. Organy Ochrony Konkurencji

3. Wnioski


1. Podstawowe przepisy prawa Konkurencji.

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku ("Ustawa o ochronie konkurencji") stanowi podstawowy akt prawny, na podstawie którego dokonywana jest kontrola antykonkurencyjnych porozumień pomiędzy przedsiębiorcami, nadużywania przez nich pozycji dominującej oraz dokonywanych koncentracji.

Ustawa wyznacza główne zasady polskiego prawa ochrony konkurencji, które obejmują:

  • zakaz stosowania praktyk ograniczających konkurencję - porozumień których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji oraz zakaz nadużywania pozycji dominującej;
  • prewencyjną kontrolę koncentracji, w celu ograniczenia ryzyka dojścia do skutku transakcji, które mogę spowodować istotne ograniczenie konkurencji;

Ustawa o ochronie konkurencji jest ściśle powiązana z Ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993 roku ("Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji"), która definiuje zachowania stanowiące czyny nieuczciwej konkurencji.
Pozostałe zagadnienia polskiego prawa ochrony konkurencji dotyczą nadzoru nad pomocą publiczną udzielaną przez państwo lub ze środków publicznych, która w jakiejkolwiek formie prowadzi do zakłócenia konkurencji przez faworyzowanie niektórych przedsiębiorców lub produkcji niektórych dóbr.

Prawo ochrony konkurencji można podzielić na trzy podstawowe działy:

  • praktyki ograniczające konkurencję,
  • kontrola koncentracji,
  • pomoc publiczna.

Wróć...


1.1 Polskie przepisy dotyczące praktyk ograniczających konkurencję.

W polskim stanie prawnym, przepisy dotyczące porozumień antykonkurencyjnych, wraz z przepisami regulującymi problematykę nadużywania pozycji dominującej stanowią łącznie grupę przepisów zakazujących praktyk ograniczających konkurencję.

Art. 6 Ustawy o ochronie konkurencji zakazuje wszelkiego rodzaju porozumień (umowy, uchwały, uzgodnienia w jakiejkolwiek formie) dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami lub związkami przedsiębiorców, które, choćby potencjalnie skutkowałyby ograniczeniem konkurencji. Najbardziej typowymi, a zarazem najgroźniejszymi dla funkcjonowania rynku porozumieniami są porozumienia cenowe, w ramach których konkurujący ze sobą przedsiębiorcy wspólnie ustalają ceny, powodując tym samym utratę przez konsumentów korzyści wynikających z rywalizacji cenowej pomiędzy sprzedawcami. Wśród innego rodzaju niedozwolonych porozumień należy wskazać, z zastrzeżeniem pewnych wyjątków, porozumienia, które skutkują ograniczeniem produkcji, zbytu lub postępu technicznego (porozumienia kontyngentowe), ograniczeniem obszaru lub kręgu klientów (porozumienia podziałowe) na którym lub w którym określone podmioty mogą prowadzić sprzedaż lub porozumienia ograniczające dostęp do rynku innym przedsiębiorcom ( porozumienia dyskryminacyjne).

Ustawa o ochronie konkurencji zakazuje także nadużywania siły rynkowej, często określanej jako "dominacja na rynku właściwym". Przedsiębiorca posiada pozycję dominującą, jeżeli jego siła ekonomiczna umożliwia mu podejmowanie na rynku właściwym działań niezależnie od reakcji konkurentów lub pośrednich bądź finalnych odbiorców. Istnieje domniemanie, że udział przedsiębiorcy w rynku w wysokości 40 procent jest na tyle istotny, że wskazuje na zajmowanie przez niego pozycji dominującej. Badając pozycję rynkową przedsiębiorcy powinno się jednak uwzględniać całokształt uwarunkowań ekonomicznych panujących na tym rynku. Nie można bowiem wykluczyć, że przedsiębiorca pomimo posiadania 40 procent udziału w rynku nie będzie posiadał na tym rynku pozycji dominującej.

Wróć...


1.2 Kontrola koncentracji w Polsce.

Kontrola koncentracji jest istotnym elementem systemu prawa konkurencji. W Polsce co do zasady zakazane są jedynie takie koncentracje, w wyniku których konkurencja na rynku zostaje istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Procedura nadzoru nad transakcjami prowadzącymi do koncentracji przedsiębiorców także regulowana jest przepisami Ustawy o ochronie konkurencji. Ustawa ta nakłada na przedsiębiorców obowiązek uzyskania zezwolenia na niektóre koncentracje o istotnych rozmiarach.

Obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji dotyczy:

  • zamiaru połączenia dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców (tzw. fuzje),
  • przejęcia kontroli nad jednym lub kilkoma przedsiębiorcami
  • utworzenia wspólnego przedsiębiorcy (tzw. „joint venture”) lub
  • nabycia części mienia innego przedsiębiorcy.

Niemniej jednak, obowiązek ten nie ma zastosowania, jeżeli obrót zrealizowany przez przedsiębiorstwo, nad którym nabywana jest kontrola lub obrót realizowany przez nabywane mienie nie przekroczył na terytorium Polski, w którymkolwiek z dwóch ostatnich lat przed zgłoszeniem, 10 milionów Euro. (tzw. próg bagatelności). Transakcje fuzji oraz utworzenia joint venture, w których żaden z uczestników nie osiągnął w Polsce, w ciągu ostatnich dwóch lat przed zgłoszeniem 10 milionów Euro obrotu, również nie podlegają notyfikacji.

Obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji stosuje się do wszystkich przedsiębiorców, których łączny światowy obrót przekroczył w roku poprzedzającym rok dokonania zgłoszenia równowartość 1 miliarda Euro lub których łączny obrót na terytorium RP przekroczył równowartość 50 milionów Euro. Koncentracje takie podlegają zgłoszeniu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, którego zgoda jest niezbędna do sfinalizowania transakcji. Oznacza to, że przedsiębiorcy nie mogą dokonać koncentracji przed uzyskaniem pozytywnej decyzji ze strony Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub przed upływem miesiąca od daty zgłoszenia, jeżeli Prezes nie wyda w tym terminie żadnej decyzji. Miesięczny termin na wydanie decyzji może być przedłużony o kolejne 4 miesiące w sprawach szczególnie skomplikowanych. Należy pamiętać, że termin w trakcie którego Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powinien wydać decyzję, nie obejmuje okresów na usunięcie uchybień formalnych lub uzupełnienie informacji do których uzupełnienia zostali zobowiązani przedsiębiorcy zgłaszający zamiar koncentracji. Za niezgłoszenie transakcji lub dostarczenie w ramach zgłoszenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd grożą kary finansowe.

Od decyzji Prezesa Urzędu stronom przysługuje odwołanie do sądu powszechnego (Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów).

Polskie przepisy dotyczące kontroli koncentracji, pozostając w zgodzie z regulacjami wspólnotowymi, mogą jednakże określać przesłanki obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji bardziej rygorystycznie, niż czynią to właściwe regulacje wspólnotowe. W konsekwencji, uznanie przez właściwy organ wspólnotowy (Komisję Europejską) koncentracji za niewymagającą zgłoszenia, nie jest równoznaczne z wyłączeniem obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji przed UOKiK.

Wróć...


1.3 Pomoc publiczna w Polsce.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (w artykule 107) zakazuje pomocy udzielanej przez organy państwowe lub ze środków publicznych w jakiejkolwiek formie, która narusza lub może naruszać konkurencję przez faworyzowanie niektórych przedsiębiorców lub produkcji niektórych dóbr. Poprzez preferencyjne traktowanie wybranych przedsiębiorców kosztem innych firm lub dóbr, pomoc publiczna poważnie zaburza działanie normalnej konkurencji na rynku.

Tego typu pomoc może przybierać różne formy, w tym takie jak:

  • państwowe dotacje,
  • ulgi i zwolnienia z opłat o charakterze publicznym,
  • gwarancje Skarbu Państwa,
  • dostawa dóbr lub usług ze strony jednostek państwowych na preferencyjnych warunkach.

Polskie prawo konkurencji dopuszcza jednakże wyjątki od zakazu pomocy publicznej, wówczas gdy proponowany system wsparcia zgodny jest z warunkami określonymi ustawą o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej z dnia 30 kwietnia 2004 roku oraz właściwymi przepisami wspólnotowymi. Dla przykładu, dopuszczalne jest udzielanie pomocy o charakterze socjalnym przyznawanej indywidualnym konsumentom, jak również pomocy mającej na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi.

Wróć...


2. Organy Ochrony Konkurencji

Kontrola nad przestrzeganiem Ustawy o ochronie konkurencji wykonywana jest przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („Prezes Urzędu”), będącego centralnym organem administracji rządowej.

Decyzje oraz wytyczne Prezesa Urzędu, a także orzeczenia sądowe, wydane w sprawach z odwołań od jego decyzji mogą być publikowane w Dzienniku Urzędowym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („UOKiK”). Zarówno decyzje jak i wytyczne Prezesa Urzędu są udostępniane na stronie internetowej UOKiK - www.uokik.gov.pl.

Organem rozpatrującym odwołania od decyzji administracyjnych wydanych przez Prezesa Urzędu w sprawach z zakresu prawa konkurencji jest odrębna jednostka organizacyjna w Sądzie Okręgowym w Warszawie (Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów). Odwołanie należy złożyć, za pośrednictwem Prezesa Urzędu, w terminie miesiąca od daty otrzymania decyzji. Postępowanie odwoławcze toczy się w szczególnym trybie określonym przepisami kodeksu postępowania cywilnego.

Od wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przysługuje apelacja do Sądu Apelacyjnego w Warszawie (Wydział Cywilny), którą należy wnieść za pośrednictwem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ciągu dwóch tygodni od doręczenia wyroku. Stronom postępowania odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego do Sądu Najwyższego niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia orzeczenia będącego przedmiotem zaskarżenia.

Prezes Urzędu ma prawo nakładać kary finansowe na przedsiębiorców łamiących przepisy z zakresu prawa konkurencji. Kary te mają charakter uznaniowy i mogą sięgać:

  • do 10% przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę, jeżeli przedsiębiorca ten zawarł porozumienie ograniczające konkurencję lub nadużywa pozycji dominującej, albo dokonuje koncentracji przed uzyskaniem zgody Prezesa Urzędu;
  • równowartości do 50 milionów Euro, jeżeli w toku postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu przedsiębiorca nie udzielił informacji lub udzielił informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd;
  • równowartości do 10 tysięcy Euro za każdy dzień zwłoki przedsiębiorcy w wykonaniu decyzji Prezesa Urzędu lub orzeczenia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Ponadto, Ustawa o ochronie konkurencji przewiduje kary, które mogą być nałożone przez Prezesa Urzędu na osobę pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy lub związku przedsiębiorców  (do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia) za naruszenie przepisów proceduralnych Ustawy o ochronie konkurencji (np. za nie wykonanie decyzji lub nie udzielenie informacji). Dodatkowo karą pieniężną w wysokości do 2 milionów złotych zagrożone są osoby zarządzające przedsiębiorstwem, które poprzez swoje działanie lub zaniechanie umyślnie dopuściły do zawarcia nielegalnego porozumienia ograniczającego konkurencję.

Decyzje Prezesa Urzędu w sprawie kar także mogą zostać zaskarżone do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Kary pieniężne stanowią dochód budżetu państwa i podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wróć...


3. Wnioski

Polskie przepisy z zakresu ochrony konkurencji są skuteczne, zaś mechanizmy kontroli ich przestrzegania funkcjonują w sposób satysfakcjonujący. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów podlega systematycznym zmianom, które mają na celu dalsze wzmocnienie skuteczności działania polskich organów ochrony konkurencji, czego przykładem może być niedawne wprowadzenie kar dla osób fizycznych, które dopuściły do zawarcia nielegalnego porozumienia ograniczającego konkurencję.

Wróć...


(Ostatnia aktualizacja: kwiecień 2015)

Materiał przygotowany i opracowany dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. przez:

Kancelarię Prawną Gide Loyrette Nouel

Autor: Szymon Chwaliński - prawnik w kancelarii Gide Loyrette Nouel


Jeśli chcą Państwo otrzymywać Biuletyn, prosimy o wypełnienie formularza

Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A.

ul. Bagatela 12

00-585 Warszawa

Fax: +48 22 334 9889

e-mail dla inwestorów: invest@paih.gov.pl

NIP:526-030-01-67; kapitał zakładowy: 9.116.000,00 zł

KRS 0000109815 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawa w Warszawie, XII Wydział

Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

webmaster@paih.gov.pl

Wszystkie prawa zastrzeżone; Wyłączenie odpowiedzialności

Portal wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności. Akceptuję politykę prywatności Portalu zamknij